Ameliyathane hemşiresi, ameliyathane ekibinin en kritik üyelerinden biridir. Cerrahi süreçlerin güvenli, steril, düzenli ve kayıtlı şekilde yürütülmesinde merkezi bir rol üstlenir.
Son yıllarda yapılan düzenlemelerle ameliyathane hemşirelerinin görev tanımları daha net çizilmiş, sorumluluk alanları genişletilmiş ve hasta güvenliği odaklı hale getirilmiştir.

🏥 Ameliyathane Hemşiresi Kimdir?

Ameliyathane hemşiresi; ameliyat öncesi, sırası ve sonrasında cerrahi ekibe destek olan, hastanın güvenliğini sağlayan, sterilizasyon ve malzeme yönetiminden sorumlu, cerrahi süreçleri organize eden nitelikli sağlık profesyonelidir.

Hemşirelik Yönetmeliği Resmi Gazete EK 2 ve 3

D) CERRAHİ HEMŞİRELİĞİ

1) Ameliyathane Hemşiresi

1.1. Steril (Scrub) Hemşire

Görev, yetki ve sorumlulukları

Hemşirenin görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) Ameliyat sırasında steril alan içinde çalışır.

b) Steril alanın korunmasına yönelik aseptik teknikleri uygular. Bulaşmayı (kontaminasyon) önlemek için gerekli önlemleri alır.

c) Ameliyathanede hasta güvenliğine yönelik gerekli önlemlerin alınmasını sağlar ve uygular.

ç) Bir gün önceden ertesi günün ameliyat ve işlem tiplerini gözden geçirir. Alet ve malzeme ile ilgili hazırlık yapar.

d) Cerrahi işlem süresince ekipte yer alır.

e) Cerrahi el antisepsisini uygular. Steril gömlek ve eldiven giyer. Cerrahi ekibin steril gömlek ve eldiven giymesine yardımcı olur.

f) İşlem sırasında gereken steril alet, diğer malzemelerin hazırlanmasını ve kullanımını sağlar.

g) Hastanın steril örtülmesine yardım eder.

ğ) Malzemeleri kolay alınabilecek şekilde düzenler ve işlemin tipine göre cerrahın ihtiyacı olan malzemeyi önceden belirleyerek verir.

h) Cerrahi işlem sırasında ihtiyaç duyulan iğne, iplik gibi sarf malzemeleri yeteri kadar hazırlayarak kullanıma hazır hale getirir.

ı) İşlem sonrası tüm aletleri, kompresler ve tamponları dolaşıcı hemşire ile birlikte sayar ve kaydeder.

i) Ameliyat sırasında alınan doku örneklerini tanımlayarak dolaşıcı hemşireye güvenli bir biçimde teslim eder.

j) Ameliyat sonrası malzemelerin temizlenmesini, sayılmasını, listeye uygun şekilde hazırlanmasını, steril edilmesini ve kullanıma hazır bulundurulmasını sağlar.

1.2. Dolaşan (sirküle) Hemşire

Görev, Yetki ve Sorumlulukları

Hemşirenin genel görev, yetki ve sorumluluklarının yanı sıra;

a) Ameliyathanedeki hastanın hemşirelik bakımından sorumludur.

b) Ameliyat öncesi, sırası ve sonrasında cerrahi ekibin malzeme ihtiyaçlarını sağlar.

c) Hastanın endişesini azaltmak için psikolojik destek sağlar.

ç) Hasta için güvenli ve konforlu çevre sağlamada ekibi gözleyerek yardımcı olur.

d) Uygun hasta bakımı ve hasta güvenliği için gereken tüm uygulamalarını yapar.

e) Hastayı işlem sonrası güvenli bir biçimde ünite hemşiresine yazılı ve sözlü şekilde teslim eder.

f) Hastanın kimliğini doğrular, hasta bilgilerini gözden geçirir.

g) Hastanın ameliyat masasına alınmasına, uygun pozisyon verilmesine, güvenliğinin sağlanmasına yardım eder, mahremiyetini korur.

ğ) Cerrahi işlem süresince odada kalarak ihtiyaca yönelik destek verir. İhtiyaç duyulan tıbbi malzemeyi temin eder. Paket açma standartlarını uygular.

h) Cerrahi doku örneklerini (spesmen) uygun şekilde hazırlar, etiketler, kayıt eder ya da kayıt edilmesi için sekreterliğe teslim eder ve laboratuara gönderilmesini sağlar.

YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI İŞLETME YÖNETMELİĞİ

E – Ameliyathane – Merkezi Sterilizasyon – Reanimasyon – Yoğun Bakım – Uyandırma ve Ameliyat Sonu Bakım Ünitesi Hizmetleri

Madde 16 – I) Ameliyathane Hizmetleri:

Ameliyathanelerin yönetimi, hizmete devamlı hazır bulundurulması, alet ve malzemenin sağlanması, bakım, onarım ihtiyaçlarının saptanarak yaptırılmak üzere ilgililere bildirilmesi ve burada çalışan personelin yönetimi ve eğitimlerinin yapılması ile genel cerrahi uzmanı görevli olup, bu hususlarda baştabibliğe karşı doğrudan sorumludur.

Çeşitli cerrahi dalların ya da birçok cerrahın bulunduğu kurumlarda, ilgili uzmanların görüşü alınarak baştabib tarafından seçilecek cerrahi dal uzmanı ameliyathane sorumlusu olarak görevlendirilir.

Bu sorumlu, anesteziyoloji uzmanının bulunmadığı kurumlarda, uyandırma odası hizmetlerinin yürütülmesi ve narkoz personeli ile uyandırma odası personelinin yönetim ve eğitimi ile de görevlidir.

Bütün bu hizmetlerin yürütülmesi için ameliyat salonu adedine ve iş hacmine göre sorumlu uzmanın emrinde çalışmak üzere eczacı, ameliyathane başhemşiresi, ameliyathane narkoz teknisyeni, hemşire, ameliyathane teknisyeni ve hastane hizmetlisi gibi gerekli görülen personel görevlendirilir.

II – Merkezi Sterilizasyon Hizmetleri:

Merkezi sterilizasyonda ameliyathane, tüm hasta servisleri, poliklinikler, laboratuvarlar, endoskopi, müdahale ve doğum odaları, yoğun bakım gibi hizmet bölümlerinde kullanılacak alet ve malzemeler hizmete uygun olarak kağıt veya özel bohçalar içerisinde, setler halinde topluca sterilize edilerek kullanılmaya hazır vaziyette buradan dağıtılır. Sterilizasyon sorumlusu, kullanan bölüm tarafından yıkanarak sterilizasyona hazır hale getirilen setleri teslim alarak, aldığı miktar kadarını steril halde verir. Merkezi sterilizasyon hizmetleri ve burada çalışanlar ameliyathane sorumlusuna bağlıdır.

III – Yoğun Bakım ve Reanimasyon Hizmetleri:

Yoğun bakım ve reanimasyon hizmetlerinin yapıldığı yerler; tabib ve hemşire hizmetleri ile diğer teknik, sağlık ve laboratuvar hizmetleri bakımından sürekli olarak gözlem ve kontrol altında bulundurulması gereken hayati tehlike içindeki hastaların, bakımlarının sağlandığı yataklı bakım üniteleridir. Burada hayati fonksiyonları izleyecek ve gereğinde destekleyecek cihazlar bulundurulur. Hemşire ve diğer gerekli görülen personelin çalışmaları 24 saat görev yapacak şekilde düzenlenir.

Yoğun bakımda hizmetlerin düzenli bir şekilde yürütülmesinden o yoğunbakımın fonksiyonuyla ilgili klinik ve bu kliniğin bir uzmanı sorumludur. Şayet yoğun bakımda çeşitli kliniklere ait yataklar bulunuyorsa bu takdirde baştabibin seçeceği bir veya daha fazla uzman burada görevlendirilir. Bunlar gerekli hallerde ilgili dal uzmanı ile birlikte hastaların takip ve tedavisini yaparlar.

(Değişik son paragraf: 1/4/2005-2005/8720 K.) Yataklı tedavi kurumlarının fonksiyonlarına uygun şekilde açılacak yoğun bakım üniteleri, baştabibin teklifi ve Valilik onayı ile kurulur ve tescil için Sağlık Bakanlığına bildirilir.

IV – Uyandırma ve Ameliyat Sonu Bakım Ünitesi Hizmetleri:

Ameliyat sonrası hastaların servise nakledilmeden önce uyanmaları ve kısa süreli cerrahi komplikasyonların düzeltilmesi için en fazla 24 saat kaldıkları yataklı bakım üniteleridir.

Burada yeterli cihaz ve malzeme ile 24 saat sürekli hizmet görecek şekilde hemşire ve gerekli personel bulundurulur. Ünitenin yönetim ve tıbbi bakım hizmetlerinden anesteziyoloji uzmanı, yoksa ameliyathane sorumlusu olan genel cerrah sorumludur. Bu sorumlu gerekli hallerde ameliyatı yapan uzman ile işbirliği yapar.

Bu hizmet, kurumun personel, araç, gereç imkanları ve fizik yapısı elvermediği takdirde yoğun bakım ünitesi ile bir arada yürütülür.

Ayrıca Bakınız;

SKS Hastane Seti sayfa 247

TIBBİ HİZMETLER SUNUM REHBERİ

📊 Ameliyathane Hemşiresi Görev Tablosu

❓ Sık Sorulan Sorular

1. Ameliyathane hemşiresi ile servis hemşiresi arasındaki fark nedir?

Ameliyathane hemşiresi steril cerrahi alanda çalışır, özel bir ekipman ve süreç bilgisi gerektirir. Servis hemşiresi ise yataklı birimde hasta bakım süreçlerinden sorumludur.

2. Ameliyathane hemşiresi hangi eğitimleri almalı?

• Sterilizasyon ve enfeksiyon kontrolü

• Cerrahi alet yönetimi

• Acil müdahale / CPR

• Pozisyonlama teknikleri

• Cerrahi kayıt formları eğitimi

3. Ameliyathane hemşiresi ameliyat sırasında dokunur mu?

Evet, scrub (steril) hemşire olarak cerraha doğrudan alet verir ve ameliyat sahasında aktif rol alır.

4. Ameliyathane hemşireleri nöbet tutar mı?

Evet. Hastanenin yapısına bağlı olarak 24 saat nöbet sistemiyle çalışabilirler.

🌐 İnternette En Çok Aranan Sorular & Cevaplar

Ameliyathane hemşiresi ne iş yapar?

Cerrahi sürecin baştan sona güvenli şekilde yürütülmesini sağlar.

Ameliyathane hemşiresi olmak zor mu?

Yoğun ve dikkat gerektiren bir alandır ancak eğitim ve deneyimle uzmanlaşılabilir.

Ameliyathane hemşiresi maaşları ne kadar?

Yıla, ek ödemelere ve kurum türüne göre değişir. (Güncel rakamlar resmi kaynaklardan takip edilmelidir.)

📚 Kaynaklar

• T.C. Sağlık Bakanlığı Güncel Mevzuat

• Cerrahi Hemşirelik Dernekleri Yayınları

• Ulusal Cerrahi ve Sterilizasyon Rehberleri

• https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=19696&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
• https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=85319&MevzuatTur=3&MevzuatTertip=5
• http://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/41258/0/skshastane-seti-s-61–09082021pdf.pdf